|
|
|||||||
|
|
1) FGX KURU KÖMÜR
TEMİZLEME TESİSLERİ
.Su kullanmadan kömür zenginleştirme yöntemi Kuru kömür temizleme teknolojisi, 1910 lu yıllardan beri bilinen ve uygulanan bir teknolojidir. FGX karma kuru kömür teknolojisi ise, bilinen bu teknolojinin tüm fonksiyonlarını bünyesinde toplamanın yanında, yeni bazı eklemelerle geliştirilip etkinleştirilmesiyle elde edilmiştir. Havalı jig, havalı sarsıntılı masa gibi geleneksel sistemler ikinci plana atılmış, birçok ayırma prensibi ve bunların fonksiyonları karma bir biçimde bu teknoloji bünyesinde toplanmıştır. Bu nedenle bu sisteme karma sistem adı verilmiştir. Bu sistemin mekanizması ve çalışma prensipleri bu kısa tanıtım yazısı dışında tutulmuştur. Ancak burada, sistemin mekanizmasının otojen bir ağır ortam gibi çalıştığını belirtmekle yetinilecektir. FGX Karma Kuru Temizleme Teknolojisi, Çin tarafından, başlangıçta Çin koşullarına uygun olarak geliştirilmiş yeni bir yöntemdir. Bu yöntemin Çin linyitleri gibi killi linyitlerin zenginleştirilmesindeki proses güçlüklerinin kolayca aşılmasına sağladığı katkı çok büyük olmuştur. Aynı zamanda arakesmeli, üretim esnasında taban ve tavan taşı karışan kömürlerin zenginleştirilmesinde mükemmel sonuçlar alınmaktadır. Son yedi yılda Çin’in 25 bölgesinde 610 kuru temizleme tesisi kurulmuş ve bunların yıllık toplam kapasitesi 170 milyon tona ulaşmıştır. Başlangıçta
özellikle Çin koşullarına göre düşünülen bu sistem , daha sonra ABD ,
Rusya, Kore , Endonezya , Ukrayna , Moğolistan ve Filipinlere ihraç edilmiş ,
Hindistan Avustralya ve İran gibi bazı ülkelerin kömürlerinin kuru
temizlenebilirlik testleri yapılmıştır.Ülkemizde de çeşitli kömürlerin
testleri yapılmış ve iyi sonuçlar elde edilmiştir.Karma Kuru Temizleme
Sisteminin sağladığı yararları şöyle özetlenebilir: 1- Su gerekmemesi : Kuru temizleme metodu bilhassa su sıkıntısı çekilen yörelerde öne çıkar. Bu yörelerde genellikle kışlar da çok soğuktur ve donma olayları sözkonusudur. 2- Düşük Yatırım : Basit kuru kömür temizleme tesislerinde binaya ihtiyaç yoktur. FGX-6 yani 60 ton / saat kapasiteye kadar olan karma sistemler basit sayılır. Bu tesislerin ilk yatırımı, sulu sistemlerin 1/5 i kadardır. 3- Düşük Üretim Maliyeti: Kuru sistemde ton başına üretim maliyeti çok düşüktür. Yani karma kuru sistem temizleme maliyeti, diğer sulu sistemlerin yarısı gibidir. 4- Yüksek İşçilik Verimi : Kuru temizleme sistemi sadece 2
işçi ile çalıştırılabilir. İşçilik verimi çok yüksektir. Bu sistemlerde verim
işçi başına 80 – 240 tondur. 5- Büyük Satılabilir Kömür Kazanımı : Bu sistemde şlam elde edilmez. Nihai ürünün tamamı satılabilir kömürdür ve bir de kuru atık vardır. Kuru atığın değerlendirilebilir olması yanında toz tutma sistemiyle elde edilen toz kömürü de unutmamak gerekir. 6- Az Nemli Satılabilir Kömür : Kuru temizleme sisteminde nem artması olmaz, tam tersine bir miktar azalma olur. Sistemdeki hava kömürün yüzey nemini büyük ölçüde azaltırken bazı hallerde bünye neminde de etkili olabilir. 7- Kül Oranları Farklı Ürünler Eldesi : Çeşitli ayarlarla değişik küllü satılabilir kömür elde edilebilir. Bu durum kullanıcılar için bir avantaj olup ekonomik yararı artırır. 8- Kolay Uyarlanabilirlik : Linyit, bitümlü kömür ve
taşkömüründe kuru temizlemeyle iyi sonuçlar alınmıştır. Beslenen kömür ebadı
0- 9- İyi Toz Tutma Olayı : Bu sisteme senkronize toz tutma prosesi ve negatif basınçlı sistem adapte edilmiştir ve böylece çalışma alanında ve civarında hava kirliliği oluşmamaktadır. Uluslararası standarda göre gaz emisyonunda 150 mg/m3 olması gereken toz miktarı burada 50mg/m3 ten azdır.
10-
Az Yer Gerekmesi : Örneğin FGX - 12 tipi ( 120 ton/saat
kapasiteli) 11- Kısa Sürede Kurulması ve Devreye Alınması : 12- Basit Ekipman, Basit İşletme , Az bakım : Kuru temizleme tesisinde karmaşık, kolay bozulan ve kolay aşınan parça yoktur. Tesis kurulduktan sonra son derece kolay işletilir. Bütün mesele separasyon olayını iyi takibetmek ve arada gerekli ayarları yapmaktan ibarettir. Bu ayarlar bir kontrol odasından kolayca yapılır. Tablo
: Karma Kuru Temizleme tesis tipleri
Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi karma kuru temizleme tesisi 10 ton/saat kapasiteden 480 ton/saat kapasiteye kadar 10 değişik standart tipte üretilmektedir. Böylece küçük , orta ve büyük ölçekli kömür ocakları bunları kullanabilir. Bu tesislerin mevcut lavvarların ön temizleme ünitesi olarak kullanılmalarında da sayısız yararlar vardır. Ağır mayi sistemi ve jigler, kuru temizlemeye göre daha pahalı sistemlerdir. Atığın büyük bir bölümünün kuru temizleme gibi ucuz bir sistemle ön proses olarak atılmasının yanında lavvar kapasitesinin yükseltilerek yıkama maliyetinin düşürülmesi de sağlanır ve ortalama maliyette büyük kazanç elde edilir. Lavvar tipi ne olursa olsun, mevcut veya yeni sistem akış diyagramının uygun bir yerine bir kuru temizleme sistemi eklenmesinde yarar vardır. Bu sistem Çin’deki 20 lavvarda ön temizleme ünitesi olarak ta kullanılmakta ve son derece başarılı sonuçlar alınmaktadır. Çin’deki birçok kömür ocağında FGX kuru kömür zenginleştirme tesisleri başarıyla çalışmaktadır.Gönül istiyor ki bu sistemler ülkemizde de biran önce kullanılmaya başlansın. Bu küçücük tesis ocak ağzına veya kuyu başına kurulsun. Boş yere taş taşınmasın. Özellikle yakıt olarak evlerde tüketilen kömürlerin içinde taş parçaları olmasın, az kül çıksın. Alan memnun kalsın. Kömürle çalışan termik santrallerimiz, daha randımanlı çalışsın, taş öğütmesin, az külle uğraşsın, kurutma derdi kalksın. Su
sıkıntısının kapımızda olduğu şu günlerde bu tip yeniliklerin yararı inkar
edilemez. 2-)
SİKLOJET (İleri Teknoloji Jet Flotasyon Sistemi)
Siklojet hücresi, artık kömür
şlamlarının zenginleştirilmesinde ülkemizde geliştirilmiş olan son teknoloji
Jet flotasyonu sistemidir. Bu sistemde herhangi bir karıştırma işlemine ya da
kompresörden havaya ihtiyaç duyulmadan flotasyon yapılabilmektedir.%50
küllü Zonguldak kömür şlamlarıyla
yapılan deneyler sonucunda %10-15
aralığında kül içeriğine sahip temiz kömürler elde edilmiştir. Artığın kül
içeriği %80-85’tir.Cihaz pilot ölçekte denenmiştir.
3) 3
Ürünlü Ağır Ortam Siklonları
Ağır ortam kömür ayırma
yöntemi kullanarak elde edilen başarılar, ve özellikle ağır ortam
siklonlarının kullanımına yönelme, kömür temizleme teknolojisinde yeni bir
çığır açmıştır. Zira ağır ortam siklon sistemleri, yüksek ayırma tekniğine
sahip olmalarının yanında, yapısal tasarım yönünden oldukça basit,
işletmecilik yönünden az masraflı ve otomasyona uygundur. Aslında, ağır ortam ayırma
yöntemi, genelde karmaşık bir proses olup, tuvönan kömürün önceden boyut
olarak sınıflandırılmasını ve şlamın alınmasını gerektirir. Üstelik, eğer
temiz kömür, ara ürün (mikst) ve atık şeklinde 3 ürün eldesi istenirse,
yüksek yoğunluklu ve düşük yoğunluklu 2 ağır ortam süspansiyonlu ve 2
sistemli yıkamaya ve dolayısıyla 2 ayrı ağır ortam süspansiyonu hazırlamaya
ve 2 ayrı kazanım sistemi kurmaya gereksinim vardır. İşte bu zorluklar
nedenleriyle yeni arayışlara geçilmiş, yüksek verimli, ama daha basit, daha
düşük yatırım ve daha az işletme masrafı gerektiren, ama daha hassas ayırım
yapabilen yeni bir ağır ortam sistemi
olarak, ağır ortam siklonları keşfedilmiştir. Ağır ortam siklonlarının ilk
versiyonu, küçük çaplı, basınçlı
beslemeli ve 3 ürünlü ağır ortam siklonlarıdır. Bunların keşfinden 20 yıl
kadar sonra, bu gün bildiğimiz ve burada ele aldığımız, büyük çaplı,
gravite yoluyla beslemeli ve 3 ürünlü ağır ortam siklonları yapılmıştır. Ayrıntılı bilgi için : onur@metekmining.com veya
hasan@metekmining.com
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
